Maaltijdcheques tijdens ziekte- of zwangerschapsverlof in 2026: regels en rechten

Maaltijdcheques mogen enkel worden toegekend per effectief gewerkte dag — dat is de basisregel. Maar wat gebeurt er bij ziekte of zwangerschapsverlof? Het antwoord is genuanceerd en hangt af van het type verlof, de duur van de afwezigheid en de geldende sectorale CAO. Een fout in de toekenning (te veel of te weinig cheques) kan leiden tot RSZ-problemen of discriminatieklachten. Dit artikel legt per situatie helder uit wat de rechten en verplichtingen zijn in 2026.

De basisregel: maaltijdcheques enkel voor effectief gewerkte dagen

Conform CAO nr. 90 van de Nationale Arbeidsraad is de toekenning van maaltijdcheques uitsluitend gekoppeld aan het aantal effectief gewerkte dagen. In principe geven ziekte- en verlofperiodes dan ook geen recht op maaltijdcheques. In de praktijk zijn er echter belangrijke uitzonderingen die afhankelijk zijn van het type afwezigheid.

Maaltijdcheques tijdens ziekteverlof: twee verschillende situaties

Situatie 1: Gewaarborgd loon (eerste 30 dagen arbeidsongeschiktheid)

Tijdens de eerste 30 kalenderdagen van arbeidsongeschiktheid is de werkgever verplicht het gewaarborgd loon te betalen — het volledige loon als ware de werknemer aanwezig. Rechterlijke uitspraken (o.a. Arbeidsrechtbank Gent, 2020) hebben bevestigd dat de werkgever in deze periode ook maaltijdcheques moet blijven toekennen, omdat het gewaarborgd loon wordt beschouwd als een equivalent van loon voor gewerkte prestaties.

• Verplichting: ja — maaltijdcheques zijn verschuldigd zolang gewaarborgd loon wordt betaald
• Praktisch: 1 maaltijdcheque per dag van gewaarborgd loon (conform het werkrooster)
• Uitzondering: als de sectorale CAO of de individuele overeenkomst expliciet bepaalt dat maaltijdcheques niet worden toegekend tijdens ziekte, prevaleert deze afwijkende bepaling

Situatie 2: Ziekenfonds-periode (na de eerste 30 dagen)

Na het verstrijken van de gewaarborgde loonperiode ontvangt de werknemer een dagvergoeding van zijn ziekenfonds (mutualiteit), niet meer van de werkgever. Vanaf dit moment is de werkgever in principe niet langer verplicht maaltijdcheques toe te kennen, omdat er geen loonband meer bestaat voor de betrokken dagen.

• Standaardregel: geen maaltijdcheques na dag 30 van arbeidsongeschiktheid
• Uitzondering: bepaalde sectorale CAO's voorzien in continuering van maaltijdcheques gedurende een langere periode — controleer PC (Paritair Comité) van uw sector
• Aanbeveling: leg de regels expliciet vast in het arbeidsreglement om betwistingen te vermijden

Maaltijdcheques tijdens zwangerschapsverlof: de drie fasen

Zwangerschapsverlof in België bestaat uit drie juridisch onderscheiden fasen, elk met eigen regels voor maaltijdcheques:

Fase 1: prenatale rust (verplicht 1 week vóór de vermoedelijke bevallingsdatum)

Gedurende de verplichte prenatale rust ontvangt de werkneemster een moederschapsuitkering van het ziekenfonds — geen loon van de werkgever. De werkgever is in principe niet verplicht maaltijdcheques toe te kennen voor deze dagen.

• Standaardregel: geen maaltijdcheques tijdens verplichte prenatale rust
• Uitzondering: sommige sectorale CAO's of individuele overeenkomsten voorzien een aanvulling op de moederschapsuitkering + maaltijdcheques

Fase 2: verplichte postnatale rust (9 weken na de bevalling)

De 9 verplichte weken postnatale rust worden volledig vergoed door het ziekenfonds. Dezelfde regel als voor de prenatale rust is van toepassing: standaard geen recht op maaltijdcheques, maar sectorale afspraken kunnen afwijken.

Fase 3: optionele prenatale rust (overdraagbare weken)

De optionele prenatale rustweken die worden overgedragen naar de postnatale periode volgen dezelfde regels als de verplichte periodes.

Discriminatieverbod bij zwangerschapsverlof

Een cruciaal aandachtspunt: het Europees Hof van Justitie en de Genderwet (Wet van 10 mei 2007) verbieden elke discriminatie op basis van zwangerschap of moederschap. Als u maaltijdcheques toekent tijdens andere vormen van vergelijkbare afwezigheid (bv. andere arbeidsongeschiktheid), maar niet tijdens zwangerschapsverlof, riskeert u een discriminatieklacht. Zorg voor een consequent en objectief beleid.

Overzichtstabel: maaltijdcheques per type verlof in 2026

Sectorale CAO's: de cruciale uitzondering

De hierboven beschreven regels zijn de standaardregels op basis van CAO nr. 90. Veel sectoren hanteren afwijkende of aanvullende afspraken via hun sectorale CAO. Controleer altijd het Paritair Comité (PC) van uw sector:

• PC 200 (aanvullend nationaal paritair comité): de standaardregels zijn van toepassing — ziekte na dag 30 = geen maaltijdcheques
• PC 226 (vrije beroepen): sommige ondernemingen in deze sector hanteren een liberalere regeling via individueel akkoord
• Openbare sector: specifieke statuutregeling — overleg met uw juridisch adviseur
• Onderwijssector: specifieke verlofstelsels met eigen regels voor aanvullende voordelen

Praktische aanbeveling: neem contact op met uw sociaal secretariaat (SD Worx, Partena, Acerta) of uw sectorale werkgeversorganisatie om de exacte regels voor uw PC te bevestigen.

Praktische aanbevelingen voor werkgevers

• Leg het beleid schriftelijk vast: definieer in het arbeidsreglement of de individuele arbeidsovereenkomst expliciet of maaltijdcheques worden toegekend tijdens ziekte en zwangerschapsverlof — onduidelijkheid leidt tot betwistingen
• Wees consequent: pas dezelfde regels toe voor vergelijkbare situaties om discriminatieklachten te vermijden
• Gebruik een elektronisch systeem: digitale maaltijdchequeplatformen (Pluxee, Edenred, Monizze) laten toe het aantal toegekende cheques dagelijks aan te passen op basis van de geregistreerde prestaties — dit minimaliseert fouten
• Controleer de sectorale CAO: raadpleeg jaarlijks het Paritair Comité van uw sector voor eventuele wijzigingen in de regelgeving
• Raadpleeg een expert bij twijfel: de juridische nuances van gewaarborgd loon, discriminatierecht en sectorale afwijkingen vereisen expertise — uw sociaal secretariaat of arbeidsrechtadvocaat kan u begeleiden

Conclusie: een genuanceerd maar hanteerbaar kader

De toekenning van maaltijdcheques tijdens ziekte- of zwangerschapsverlof is in 2026gebaseerd op een duidelijke basisregel (enkel voor gewerkte dagen) met belangrijke uitzonderingen (gewaarborgd loon, sectorale CAO's). Door uw beleid schriftelijk vast te leggen, consequent toe te passen en af te stemmen op de sectorale regelgeving, vermijdt u zowel fiscale risico's als juridische geschillen.